Przewidywanie w nauce i przewidywanie dotyczące nauki
DOI:
https://doi.org/10.18559/SOEP.2017.11.3Słowa kluczowe:
Prognozowanie, Nauka, Rozwój nauki, Zarządzanie badaniami naukowymi, Naukoznawstwo, Badania naukoweAbstrakt
Prognozowanie rozpatrywane w kontekście nauki jest zjawiskiem złożonym i wieloaspektowym. Po pierwsze, może się ono odnosić do wytworów nauki (np. praw i teorii), ale również do nauki rozumianej w kategoriach określonego typu aktywności (praktyki) społecznej. Po drugie, pojęcie prognozy analizować należy w szerokim ujęciu temporalnym - nie tylko w kontekście przyszłości (zjawisk przyszłych niedokonanych), ale także w odniesieniu do zjawisk przeszłych (postgnoza, retrodykcja) i teraźniejszych (diagnoza). Po trzecie, ze względu na kryterium zakresowe, predykcje związane z nauką dzielą się na te o charakterze szczegółowym, odnoszące się głównie do wytworów nauki, oraz predykcje ogólne, dotyczące nauki jako typu praktyki społecznej. Głównym celem niniejszego tekstu jest uporządkowanie i usystematyzowanie dyskusji dotyczącej prewidyzmu w nauce oraz zaproponowanie i uzasadnienie trzech wymienionych wyżej sposobów rozumienia tego interesującego metodologicznie i epistemologicznie zjawiska.Pobrania
Bibliografia
Ajdukiewicz, K., 1949, Zagadnienia i kierunki filozofii, Czytelnik, Kraków.
Ajdukiewicz, K., 1957, O wolności nauki, Nauka Polska, nr 3.
Bacon, F., 1955, Novum Organum, PWN, Warszawa.
Bergandy, W., 1997, Od alchemii do chemii kwantowej, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
Biegański, W., 1910, Prewidyzm i pragmatyzm, Przegląd Filozoficzny , rok XIII, z. 3.
Biegański, W., 1914, Teorja poznania ze stanowiska zasady celowości, odbitka ze sprawozdań z posiedzeń Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Rok VII, z. 3. Warszawa.
Bornmann, L., Mutz, R., 2014, Growth Rates of Modern Science: A Bibliometric Analysis Based on the Number of Publications and Cited References, https://arxiv.org/ft p/ arxiv/papers/1402/1402.4578.pdf [dostęp: 29.07.2016].
Borzym, S., 1998, Poglądy epistemologiczne Władysława Biegańskiego, Filozofia Nauki, nr 3-4 (23-24).
Castelvecchi, D., Witze, A., 2016, Einstein's Gravitational Waves Found at Last. LIGO 'Hears' Space-time Ripples Produced by Black-Hole Collision, Nature, 11 February, doi:10.1038/nature.2016.19361 [dostęp: 25.07.2016].
Chalmers, A.F., 1993, Czym jest to, co zwiemy nauką?, Siedmioróg, Wrocław.
Collins, N., 2012, Higgs Boson: Prof Stephen Hawking Loses $100 Bet, The Telegraph, 4th july, http://www.telegraph.co.uk/news/science/large-hadron-collider/9376804/ Higgs-boson-Prof-Stephen-Hawking-loses-100-bet.html [dostęp: 25.07.2016].
Evans, D., 2011, The Internet of Things. How the Next Evolution of the Internet Is Changing Everything, Cisco IBSG, http://www.cisco.com/c/dam/en_us/about/ac79/ docs/innov/IoT_IBSG_0411FINAL.pdf [dostęp: 9.08.2016].
Fletcher, S., Computing after Moore's Law, Scientific American, http://www.scientifi camerican.com/article/moores-law-computing-after-moores-law/ [dostęp: 17.08.2016].
Fukuyama, F. 1996, Koniec historii, Zysk i S-ka, Poznań.
Gajewski, J., 2011, Nauka i gospodarka w trzecim tysiącleciu, Forum Akademickie, nr 3.
Giza, P., 2006, Filozoficzne i metodologiczne aspekty komputerowych systemów odkryć naukowych, Wydawnictwo UMCS, Lublin.
Hajduk, Z., 2007, Ogólna metodologia nauk, Wydawnictwo Naukowe KUL, Lublin.
Hempel, C.G., 2001, Filozofia nauk przyrodniczych, Aletheia, Warszawa.
Huntington, S., 2005, Zderzenie cywilizacji, Muza, Warszawa.
Jurga, A., 2013, Wybrane aspekty niwelacji luki informacyjnej oraz jej wpływ na użyteczność informacji: case study, Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, z. 35, s. 226-236.
Kamiński, W., 1992, Nauka i metoda. Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin.
Kaku, M., 2004, Einstein's Cosmos, How Albert Einstein's Vision Transformed Our Understanding of Space and Time, W.W. Norton & Company, London - New York.
Kmita, J., 1976, Szkice z teorii poznania naukowego, PWN Warszawa.
Leciejewski, S., 2013, Cyfrowa rewolucja w badaniach eksperymentalnych, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
Michalik, M., 2004, Filozoficzne poszukiwania Władysława Biegańskiego, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, vol. XXIX, nr 16.
Kwiek, M., 2015, Uniwersytet w dobie przemian. Instytucje i kadra akademicka w warunkach rosnącej konkurencji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Ostwald, W., 2002, Jedność języka, w: Czerwińska, E. (red.), W. Ostwald. Wybór pism z energetyki, monizmu, etyki, krytyki religii i reformy nauki, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM, Poznań.
Pałubicka, A., 1977, Epistemologia hipotetystyczna jako subiektywny wyraz antypozytywistycznego przełomu w nauce, Studia Metodologiczne, nr 15.
Popper, K.R., 2002, Wiedza obiektywna. Ewolucyjna teoria epistemologiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Searle, J., 1995, Umysł, mózg i nauka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Smolin, L., 2008, Kłopoty z fizyką, Prószyński i S-ka, Warszawa.
Such, J., 2004, Multiformity of Science, Seria: Poznań Studies in the Philosophy of the Sciences and the Humanities, vol. 79, Brill - Rodopi, Amsterdam - New York.
Such, J., 2009, Racjonalność przyrody a racjonalność życia społecznego, w: Drozdowicz, Z., Melosik, Z., Sztajer, S. (red.), O racjonalności w nauce i życiu społecznym, Wydawnictwo Naukowe WNS UAM, Poznań.
Szynkiewicz, M., 2010, Pojęcie unifi kacji fizyki - próba analizy metodologicznej, http:// www.academia.edu/2971623/Teorie_ostateczne_w_fi zyce_teoretycznej [dostęp: 27.07.2016].
Walczak, M., 2011, Stanisława Kamińskiego poglądy na cel nauki, Zagadnienia Naukoznawstwa, t. 47, z. 3(189).
Wiśniewski, W., 2013, Komputery i odkrycie naukowe, Bezpieczeństwo i Technika Pożarnicza, vol. 33, iss. 3, DOI:10.12845/bitp.31.3.2013.2 [dostęp: 09.08.2016].
Wright, A., 2013, Nobel Prize 2013: Englert and Higgs, Nature Physics, vol. 9, s. 692, doi:10.1038/nphys2800 [dostęp: 25.07.2016].
Zeliaś, A., 1997, Teoria prognozy, PWE, Warszawa.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2017 Wydawnictwo UEP
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Lorem ipsum dolor sit amet quam leo, cursus vitae, commodo convallis consequat. Donec pulvinar porta neque, blandit risus commodo sit amet ante. Quisque condimentum. Donec orci interdum euismod scelerisque tincidunt. Maecenas vitae mi. Pellentesque orci vitae nunc venenatis tristique, convallis accumsan, dolor sit amet metus. Curabitur tempor. Phasellus sem. Quisque.
